Witaj Gość!   [ Logout ]    
Działalność Koła
Dane adresowe - kontakt
 Egzaminy na kartę wędkarską
Nasze finanse

Władze Koła
rozliczenie pracy Zarządu

 Zarząd I kadencji 2003-2005
 Zarząd II kadencji 2005-2009
 Zarząd III kadencji 2009-2013
 Zarząd IV kadencji 2013-2017

Użytkownicy
Witaj, Gość
Pseudonim
Hasło
(Zarejestruj się)
Członkostwo:
Ostatni: jaro_jga
Nowe dzisiaj: 0
Nowe wczoraj: 0
Wszystkie: 511

Na stronie:
Gości: 17
Użytkowników: 0
Razem: 17

Informacje i komunikaty
Wody górskie (info)
 Schemat Pilchowic

Nasi sponsorzy

















Kącik Wędkującej Młodzieży

Przyjaciele Grodzkiego

























Karkonoski Klub Wędkarski




Recenzje z zawodów
· Spinningowe Grand Prix Polski - Puchar Katowic
· Spinningowe Grand Prix Polski - Boleń Odry
· Spinningowe Grand Prix Polski - Sandacz Turawy
· Spinningowe Grand Prix Polski - Puchar Sanu

PILCHOWICE bez tajemnic - cz. 2. Przygotowania do budowy zapory
Wysłano dnia 17-02-2013 o godz. 22:10:39 przez jarekk

Na górskiej i nizinnej

3 lipca 1900 r. Sejm Śląski uchwalił specjalną ustawę przeciwpowodziową. Opracowano dla całych Sudetów, a m.in. i dla Karkonoszy szczegółowe plany zabudowy przeciwpowodziowej. Zaplanowano trzy kierunki ochrony regionu kotliny: zabudowę przeciwrumowiskową potoków, budowę zbiorników suchych, budowę zbiornika wodnego. Autorem koncepcji był m. in. prof. Politechniki w Akwizgranie inż. O. Intze.




Ponieważ średni spadek górskich potoków w Karkonoszach jest niezwykle wysoki (dwukrotnie większy niż w Tatrach) i wynosi 100¸200 m na 1 km ich biegu, w rezultacie czego więcej szkód od samej wody powodują niesione przez nią ogromne głazy. Na terenie Karkonoszy i Kotliny Jeleniogórskiej brzegi potoków zostały obudowane wysokimi do 4¸9 m kamiennymi murami.

W najbardziej stromych miejscach pobudowano murowane przegrody rumowiskowe 3¸5 m wys., gdzie głazy i rumosz skalny mogłyby być zatrzymane. Poza przegrodami zbudowano również wiele mniejszych progów do 2 m wys., mających za zadanie osłabić niszczącą siłę wody i materiału skalnego niesionego przez wzburzone wody potoków. Przykładowo, tylko na jednym, stosunkowo krótkim (2,5 km), ale bardzo stromym (16%) górnym odcinku Jedlicy wzniesiono 60 przegród i ok. 40 progów.

Te inwestycje rozwiązały po części problem powodzi od grzbietu Karkonoszy do ich podnóża, gdzie przy dużym spadku nawet wąskie koryta były wstanie przepuścić wielkie ilości wody, a co najważniejsze, dzięki obudowie i ochronie przeciwrumowiskowej powstrzymano gwałtowną erozję wywoływaną wezbraniami. Koryta potoków stały się stabilniejsze. Nie rozwiązywało to jednak problemu nadmiaru wody na płaskim terenie Kotliny Jeleniogórskiej, gdzie spadek ten zmniejszał się nagle z 10¸15% do 5¸10%. Tu już konieczne były zbiorniki przeciwpowodziowe.

Początkowo zaplanowano jeden zbiornik w Pilchowicach, obliczony – zgodnie z danymi obliczeniowymi fali powodziowej z 1897 r. – na 50 mln m3 wody. Jednak w tym układzie zbiornik miałby być w zasadzie stale pusty, napełniając się jedynie w czasie przyborów. Uniemożliwiało to spiętrzenie wody dla celów energetycznych, a poza tym nie rozwiązywało problemu powodzi między Karkonoszami a zbiornikiem, a więc na terenie całej Kotliny Jeleniogórskiej. Wobec tego zadecydowano utrzymywać stale w zbiorniku 20 mln m3 dla celów energetycznych. Budowa elektrowni wodnych miała między innymi ułatwić amortyzację systemu. Powstały zaś przez to niedobór postanowiono wyrównać szeregiem małych zbiorników sezonowych (tzw. suchych) o łącznej kubaturze ponad 16 mln m3 w górnym biegu Bobru powyżej dużych miast, co rozwiązywało równocześnie problem powodzi w Jeleniej Górze, Cieplicach czy Kamiennej Górze.

W ten sposób powstały zbiorniki retencyjne suche na Bobrze powyżej Lubawki w Bukówce (2,2 mln m3), na Zadrnej k. Krzeszowa (0,8 mln m3), na Łomnicy k. Mysłakowic (3,0 mln m3), na Wrzosówce – Podgórnej k. Cieplic (5,6 mln m3) i wreszcie największy na Kamiennej k. Cieplic (6,0 mln m3). Razem 17,6 mln m3, co w połączeniu z rezerwą zbiornika pilchowickiego wynoszącą 30 mln m3 daje 47,6 mln m3. Uznano, że taki system będzie (w pewnym przybliżeniu) w stanie powstrzymać szkodliwą falę powodziową taką jak ta z 1897 r.

W tym miejscu wspomnieć należy, iż cała inwestycja odbywała się w warunkach intensywnego rozwoju przemysłowego Śląska. Budowa systemu ochrony przeciwpowodziowej miała nie tylko chronić, ale również wspomagać przemysł. Była też świetnym powodem rozwoju infrastruktury – linii kolejowej, dróg dojazdowych, elektryfikacji regionu. Początkiem realizacji tej ogromnej inwestycji (koszt budowy zapory był czterokrotnie wyższy od sztandarowej budowy śląskiej początku XX w. - hali ludowej we Wrocławiu) było przygotowanie infrastruktury, m.in. budowa linii kolejowej z Jeleniej Góry do Pilchowic.






Linia kolejowa na odcinku Jelenia Góra – Pilchowice miała być podstawową drogą transportu elementów konstrukcyjnych i ogromnych ilości cementu do betoniarni zaopatrującej budowę. Pierwotnie linia ta była traktowana jako zaopatrzeniowa, wykonano ją w standardzie 860 mm – jako wąskotorowa. Takie rozwiązanie pozwalało na doprowadzenie transportu bezpośrednio na plac budowy. Mając jednak na uwadze późniejszą rolę kolei wszystkie urządzenia techniczne były przygotowane do położenia standardowych torów (1435 mm).

W 1902 - 1903 roku trwały już prace geologiczne na miejscu budowy zapory. Równolegle przystąpiono do wyjątkowo trudnego technicznie etapu prac – wykucia tarasu w zboczu góry Czyżyk oraz budowy kolejowego mostu nad doliną Jeziora Pilchowickiego.

To jeden z najwyższych w Polsce mostów – tory znajdują się na ok. 40 m ponad dnem zbiornika, charakteryzuje się rzadko stosowanymi rozwiązaniami technicznymi. Konstrukcja kratowa mostu spoczywa na dwóch kamiennych filarach, gdy zwykle konstrukcja mostu oparta jest na przyczółkach na brzegach. W tym jednak wypadku inżynierowie spotkali się z problemem bardzo dużej rozpiętości doliny. Dzięki zastosowanemu rozwiązaniu filary udało się zbliżyć na 85 m,  przy całkowitej długości konstrukcji wynoszącej 135 m.
Budowę mostu ukończono w 1908 roku w momencie rozpoczęcia najbardziej intensywnych prac przy wznoszeniu zapory - budowy jej korpusu.

 













Stacja kolejowa Pilchowice usytuowana została na skalnej półce wykutej w stromym zboczu. Aby uniknąć ewentualnych osuwisk zbocze od strony jeziora zabezpieczone zostało żelbetowymi arkadami. W budynku stacji po rozpoczęciu przewozów osobowych, usytuowano poczekalnię, kasę biletową i bufet. Było to już po zakończeniu budowy zapory.

Również po zakończeniu budowy, odcinek torów kolei wąskotorowej pomiędzy stacją Pilchowice, a zaporą przebudowano na drogę, która służy do dnia dzisiejszego.






Budowa linii kolejowej w kierunku Lwówka Śląskiego trwała równolegle do budowy zapory. Przerywano ją jedynie w okresie nasilenia prac (w 1908 r.), kiedy występowała konieczność skierowania wszystkich sił na plac budowy zapory. Linia ta miała odgrywać kluczową rolę w transporcie w kierunku północnym węgla kamiennego z rozwijających się kopalni regionu wałbrzyskiego.



Budowa linii kolejowej w kierunku Wlenia nie była jednak zadaniem łatwym. Wymagała wybudowania trzech tuneli oraz kamiennego wiaduktu ponad doliną Strzyżówki i drogą łączącą Wleń z Jelenią Górą.

Technologia budowy tuneli polegała na wykonaniu dwóch korytarzy, jeden ponad drugim. Dzięki ich stosunkowo niewielkiej wysokości nie było potrzeby pracy na rusztowaniach, a stęplowanie było znacznie łatwiejsze. Po wykonaniu korytarzy zabezpieczano je kamienną okładziną, a następnie odkuwano strop i uzupełniano brakującą okładzinę.












Opisując ówczesne wydarzenia sporą trudność stanowi zachowanie chronologii. Znaczna część robót prowadzono była równolegle, a robotnicy przenoszeni pomiędzy poszczególnymi zadaniami zależnie od potrzeby harmonogramu robót zmianianego często przez zdarzenia losowe wywołane najczęściej przyborami wód.

Rok 1909 był najważniejszym w budowie linii kolejowej w kierunku Wlenia. Oddano wówczas do użytku wiadukt, tunele i stację we Wleniu.



Wracając na plac budowy zapory cofnąć się należy do stycznia 1904 roku. Rozpoczęto wtedy drążenie długiej na ok. 385 m sztolni obiegowej. Rolą szerokiego na ok. 8 m i wysokiego na 6 m tunelu pod Górą Zamkową było przeprowadzenie wód Bobru wokół placu budowy w czasie wznoszenia budowli. Sztolnia wyposażona została w urządzenia zamykające i wraz z 45 metrowej głębokości szybem do którego wejście znajduje się przy drodze na prawym brzegu zbiornika, stanowią czynny system zrzutu wody z pominięciem elektrowni. Pod wodą, w odległości ok. 250 m od czoła zapory, znajduje się grodza – zapora betonowa o wysokości ok. 10 m. Podobna grodza zabezpieczała plac budowy od strony dolnej wody, powyżej wylotu ze sztolni.

Rozwiązanie takie umożliwiło osuszenie dołu fundamentowego i oczyszczenie go, aż do litej skały na której miał być posadowiony fundament zapory. Grodza górna jest obecnie zatopiona i niemal w całości przykryta rumoszem skalnym i mułem. Łatwo jednak ją zlokalizować - stanowi jakby przedłużenie widocznego na prawym brzegu przed zaporą piaszczystego cypla. Powyżej, po prawej stronie drogi do zapory  znajduje się niewielki budynek – to wejście do szybu, którym można dostać się do leżącej 45 m niżej sztolni.







Pomimo zabezpieczeń budowy prace prowadzone były wyjątkowo intensywnie – pod stałą presją występujących wezbrań i powodzi. Przepustowość podziemnego kanału wynosi 170 m3/s co pozwala przepuścić przepływ średni Bobru oraz okresowe wezbrania, jednak nie uwzględnia powodzi. Starano się zminimalizować ryzyko, lecz nie do końca się to udało.

Jeszcze przed rozpoczęciem na dobre prac przy fundamentach we wrześniu 1906 r. nadeszła powódź o kulminacji 670 m3/s niszcząc prawie gotową grodzę przy górnym stanowisku. Potem nastąpiło kolejne wezbranie w lipcu 1907 r. – 1100 m3/s oraz kolejne - już podczas wznoszenia korpusu zapory.

Wydobywany podczas budowy tuneli i skalnych tarasów materiał był gromadzony, prowadzono wycinkę okoliczny lasów, a po zakończeniu budowy mostu kolejowego rozpoczęto gromadzenie cementu.

W międzyczasie wybudowano stolarnie, mieszalnie betonu, tartaki, kamieniołomy, warsztaty mechaniczne. Powstał cały system torowisk i pochylni służących do transportu materiałów. Obok infrastruktury przygotowania objęły również zaplecze socjalne. W latach 1905 – 1907 powstały baraki i mieszkania dla robotników, kawiarnie, wyszynki, kasyno.

Przy budowie, w czasie największego zaawansowania prac, miało pracować 750 osób. W tym główna siła fachowa – ok. 200 najemników z Włoch i Austrii, którzy właśnie zakończyli budowę zapory w Leśnej oraz ok. 550 pomocników pozyskanych spośród ludności lokalnej.



Wiosną 1908 roku wszystko było przygotowane do najważniejszego etapu budowy – wznoszenia muru zapory.


c.d.n.


jarekk



Wykorzystano fragmenty opracowania autorstwa mgr inż. Piotra Bednarza.

literatura:

"Die Hochwasserschutz-Talsperre bei Mauer im Reisengebirge" Verlag fur Fachliteratur G. m. b. H., Berlin 1914


 
Pokrewne linki
· Więcej o Na górskiej i nizinnej
· Napisane przez jarekk


Najczęściej czytany artykuł o Na górskiej i nizinnej:
O mało nie zginął w pilchowickim mule ..AKTUALIZACJA


Oceny artykułu
Wynik głosowania: 5
Głosów: 1


Poświęć chwilę i oceń ten artykuł:

Wyśmienity
Bardzo dobry
Dobry
Przyzwoity
Zły


Opcje

 Strona gotowa do druku Strona gotowa do druku


Pokrewne tematy

Informacje i komunikaty

"PILCHOWICE bez tajemnic - cz. 2. Przygotowania do budowy zapory" | Logowanie/Założenie konta | 2 komentarze | _SEARCHDIS
Komentarze są własnością ich twórców. Nie ponosimy odpowiedzialności za ich treść.

Komentowanie niedozwolone dla anonimowego użytkownika, proszę się zarejestrować

Re: PILCHOWICE bez tajemnic - cz. 2. Przygotowania do budowy zapory (Wynik: 1)
przez jaro2411 dnia 06-03-2013 o godz. 23:26:19
(Informacje o użytkowniku | Wyślij wiadomość)
Brawa dla Admina za bardzo ciekawe artykuły o zbiorniku pilchowickim.Jak by nie było - jest to chyba najbardziej popularne łowisko na naszym terenie . Z ciekawością czytałem pierwszy i drugi artykuł . Bardzo interesujące zdjęcia - zwłaszcza te z początku budowy zbiornika. Z niecierpliwością czekam na ciąg dalszy . Oby tak dalej - Pozdrawiam


Serwis działa od: 21.04.2003 r.

red. Jarek Krempa

Wszelkie prawa zastrzeżone

PHP-Nuke Copyright © 2005 by Francisco Burzi. This is free software, and you may redistribute it under the GPL. PHP-Nuke comes with absolutely no warranty, for details, see the license.
Tworzenie strony: 0.03 sekund